Het overkomt me steeds vaker. Ik sta in de supermarkt, pak iets uit het schap en denk: verrek… heb ik nou een product te pakken dat al met één been in het verleden staat? Even kijken naar de datum. Jawel hoor. Over de datum.

En dan bedoel ik niet één verdwaalde pot augurken die ergens achter een pak koffie een rustig pensioen tegemoet gaat. Nee, soms liggen er meerdere exemplaren van hetzelfde product gewoon gezellig naast elkaar in het schap. Alsof de houdbaarheidsdatum slechts een vrijblijvende suggestie van de fabrikant is.

Vooral bij de grote jongens valt het me op. AH, Jumbo en consorten. Je zou toch denken dat daar, met al die systemen, scanners, apps, distributiecentra en managementlagen, iemand ergens moet weten dat yoghurt van vorige week misschien niet meer de hoogste prioriteit heeft. Maar blijkbaar is dat ingewikkelder dan ik dacht.

Het FIFO-systeem kennen we allemaal: First In, First Out. Wat er het eerst in komt, moet er het eerst uit. Een prachtig systeem. Alleen heb ik soms het idee dat er in sommige supermarkten een ander systeem wordt gehanteerd: 
First In, Fuck It, Out of Sight.

Want kijk eens hoe sommige schappen worden gevuld. Producten worden er niet zozeer netjes ingelegd, ze worden erin gepropt alsof er binnen vijf minuten een hamsterplaag wordt verwacht. Een pak yoghurt? Naar achteren. Een nieuw pak melk? Daar overheen. Een doos koek? Met een beetje geluk blijft het schap overeind.

En dan staan daar van die jonge medewerkers van vijftien, zestien jaar met een kar vol dozen. Hartstikke enthousiast, niks mis mee. Die jongens en meiden willen best werken. Alleen moet iemand ze natuurlijk wel vertellen hoe het moet. En daar zit volgens mij een deel van het probleem.

Want een vakkenvuller van zestien kan moeilijk verantwoordelijk worden gehouden voor een systeem dat alleen goed werkt als iemand controleert of het goed gebeurt. En ja… controleren kost tijd. Tijd kost geld. En personeel kost geld. Dus doen we het maar met een scanner en hopen we dat het systeem het probleem oplost.

Opvallend genoeg heb ik die ervaring bij Lidl en Aldi een stuk minder. Dat is puur mijn persoonlijke ervaring, dus voordat de supermarktjuristen met een pallet boodschappen voor mijn deur staan: ik beweer niet dat daar nooit iets over datum ligt. Maar het valt me daar gewoon minder op.

Misschien komt het doordat daar veel meer wordt gestuurd op snelle doorstroming. Minder keuze, minder eindeloze voorraad en vaak een assortiment dat behoorlijk strak wordt gepland. Producten komen binnen, worden verkocht en maken plaats voor nieuwe voorraad.

Bij de grote supermarkten lijkt het soms precies andersom te gaan. Die willen vooral dat de winkel eruitziet alsof er een voedselcrisis uitbreekt zodra er drie klanten tegelijk binnenkomen. Uhhh proactieve verkoop ??
Alles moet vol. Schappen moeten uitpuilen. De klant mag vooral nooit denken: goh, ze zijn hier bijna uitverkocht.

Maar daar zit natuurlijk een merkwaardig probleem. Als je nauwelijks magazijnruimte hebt en je winkel ondertussen vol moet staan met honderden verschillende producten, moet je alles ergens kwijt. Dus wordt het schap een soort opslagruimte. En hoe voller je het propt, hoe moeilijker het wordt om te zien wat er achterin staat.

En laat dat nou precies de plek zijn waar de oudste producten zich graag verstoppen. Die staan daar waarschijnlijk inmiddels een beetje te hopen op een wonder. “Nog twee dagen, jongens. Dan zijn we officieel geschiedenis.”

En dan komt de klant. Die pakt natuurlijk het voorste pak. De nieuwste. De oudste blijft liggen. En zo ontstaat de perfecte supermarkt-paradox: hoe meer je verkoopt, hoe groter de kans dat het product dat achteraan ligt uiteindelijk over de datum gaat.

Misschien moeten we daarom maar stoppen met dat eeuwige vullen tot het schap uit zijn voegen barst. Een supermarkt hoeft geen voedselmagazijn met sfeerverlichting te zijn. Ik hoef ook niet uit twaalf verschillende soorten hummus te kunnen kiezen terwijl de houdbaarheidsdatum van nummer dertien al een week voorbij is.

Geef mij liever een overzichtelijk schap, een redelijke voorraad en iemand die af en toe daadwerkelijk kijkt wat er staat. Want uiteindelijk blijft het toch een beetje vreemd. De supermarkt heeft een systeem om te weten hoeveel producten er verkocht worden, een systeem om nieuwe producten te bestellen, een systeem om voorraden te beheren, een systeem om prijzen aan te passen en een systeem om klanten te laten sparen voor voetbalplaatjes, pannen, messen en weet ik veel wat nog meer.

Maar ergens tussen al die systemen lijkt één heel ouderwets systeem soms te ontbreken: kijk gewoon even naar de datum.
Want dat is misschien nog steeds het beste controlesysteem dat we hebben.
En anders moeten we straks niet alleen de boodschappen afrekenen, maar ook onze eigen voedselinspecteur meenemen.
Doe mij maar een halfje volkoren, twee pakken melk en… wacht even. Geef die yoghurt eens hier. Die heeft volgens mij al gestemd bij de vorige verkiezingen.

Fijne woensdag allemaal.