Er vaart iets moois door onze grachten dit jaar: welvaart, verpakt in een cruiseschip. Terwijl de wachtlijst voor een sociale huurwoning inmiddels langer is dan de Nijl, dobbert er ergens een schip met zwembad, buffet en zeezicht, volledig gefinancierd door de Nederlandse belastingbetaler. Wie had ooit gedacht dat “asielopvang” zou klinken als een cruisebrochure?

De cijfers liegen er niet om. Een plek in een regulier azc kost gemiddeld zo’n 29.400 euro per jaar, becijferde onderzoeksplatform Investico. Een hotelplek: gemiddeld 91.000 euro per jaar — drie keer zoveel. Opvang op een cruiseschip: gemiddeld 66.000 euro per jaar per plek, ruim twee keer zo duur als een gewoon azc, meldde de NOS op basis van diezelfde onderzoeksdata. Het cruiseschip Galaxy, dat in Amsterdam voor 1500 mensen ligt afgemeerd, kost volgens berichtgeving in het AD 110.000 euro per dag. Reken dat maar eens door naar een jaarbedrag en je duizelt. Het COA gaf in 2023 en 2024 samen ruim 374 miljoen euro uit aan opvang op schepen alleen al, zo blijkt uit Kamerstukken. De totale asiel- en migratie-uitgaven liepen in 2025 op tot een recordbedrag van 9,5 miljard euro, tegen 7,3 miljard euro het jaar ervoor — cijfers die het Rijk zelf publiceerde.

Het is allemaal keurig uit te leggen, natuurlijk. Er is haast, gemeenten willen geen azc op hun grondgebied, dus moet het COA improviseren. En improviseren doet het COA met stijl: eerst jarenlang niets bouwen, dan verbaasd doen als de nood aan de man komt, en vervolgens tegen woekerprijzen boeken bij de eerste hotelketen of rederij die toevallig ruimte heeft. Efficiëntie op zijn Haags: wegkijken, paniekvoetbal, en de rekening naar de burger.

En de krakers, ach, de krakers. Terwijl de gemiddelde Nederlander een kraakpand doorgaans als overlast beschouwt, hebben ze nu ineens een verrassend gevoel voor solidariteit ontdekt: als de asielzoeker een boot krijgt, claimt de kraker toch zeker een azc? Beide groepen zoeken onderdak, dus waarom niet gewoon in dezelfde rij aansluiten? Binnenkort gaat het waarschijnlijk sneller om een leegstaand azc te kraken dan om er via de officiële weg een plek te krijgen. Vooruitgang, van een bepaald soort.

Den Haag kijkt intussen toe, en dat is het meest ontluisterende onderdeel van dit hele schouwspel. Er wordt geschuifeld met beleidsnota’s, er worden “structurele oplossingen” beloofd, en ondertussen tekent iemand op het ministerie alweer een nieuw tijdelijk contract met een rederij of hotelketen. Jaar na jaar dezelfde cyclus: crisis, noodgreep, Kamerdebat, herhaal — terwijl de rekening elk jaar hoger uitvalt en niemand verantwoordelijkheid neemt voor het feit dat een structureel probleem al jaren met tijdelijke, torenhoge pleisters wordt afgeplakt.

Het enige dat structureel is aan deze aanpak, is de rekening. En die betalen wij.