MENU
Recensie: Brian Eno – Reflection
7 januari 2017
529 WOORDEN 1 MINUUT

Schrijven over een held is een gevoelig punt voor mij, want ik kan slechts twee richtingen op: ik ben lovend over zijn of haar nieuwe album, wat voelt alsof ik mezelf publiekelijk streel en zoen, of ik ben kritisch, en ik laat mijn held, mijn goede, oude vriend(in) publiekelijk in de steek. Maar hey, ben ik even blij dat deze recensie het nieuwe album van Brian Eno betreft. Hij is weliswaar een oude held, maar Eno’s werk leent zich simpelweg niet voor competitie, cijfers of waardeoordelen. Zeker zijn ambient-werk, waar we het nummer/album Reflection toe kunnen rekenen, niet. Pionier Eno noemde ambient ooit ‘as ignorable as it is interesting’, maar ik vergelijk ambient altijd met het kijken naar een rivier: het is altijd dezelfde rivier, maar die rivier stroomt altijd op een andere manier. Zo ook Reflection, Eno’s nieuwste project, dat uit is gebracht op 1 januari van het nieuwe jaar.

Het album doet zijn naam eer aan: de rustige klanken van Reflection bieden de mogelijkheid tot reflectie en innerlijke bespiegelingen. Eno zelf verwoordde het als volgt: ‘it seems to create a psychological space that encourages internal conversation.’ In dat opzicht heeft Reflection veel weg van Eno’s ambient-pionierswerken uit de jaren ’70, zoals Thursday Afternoon en Discreet Music. Brede stukken muziek, zonder een duidelijk begin of eind. En nog steeds, wat een contrast: veel contemporaine muziek klinkt als een voorbedacht dansje, een strakke choreografie die weliswaar vermakelijk is, maar eigenlijk weinig nieuws biedt. Eno’s muziek klinkt als een lange wandeling, dan wel door een vliegveld (Music for Airports), op de maan (Apollo) of door de wachtkamers van een hoofd: Reflection.

Ambient onstond in de jaren 70, toen Eno tijdelijk in een ziekenhuis lag als gevolg van een kleine aanrijding. Om de tijd en stilte te doden bracht een vriendin een album met harpmuziek mee naar het ziekenhuis. Toen de vriendin verdwenen was, viel het de liggende Eno op dat het album nagenoeg onhoorbaar bleef doorspelen. Hij had geen kracht en kon dus niet opstaan, waardoor het volume van de muziek gelijk bleef. De muziek versmolt met zijn omgeving, en ambient was geboren. Daarmee veranderde ook een paradigma in het luisteren van muziek: in plaats van altijd op de voorgrond te treden, kan muziek ook best op de achtergrond figureren, als zijnde onderdeel van de omgeving. Door Eno kan zelfs de wind muziek zijn, en kan muziek op zijn beurt zo onopvallend en natuurlijk als de wind klinken.

In dat licht moeten we Reflection ook zien. Zoals ik al eerder stelde leent Eno’s muziek zich niet voor waardeoordelen of competitie, omdat het niet zozeer muziek is die een bepaalde reactie ontlokt bij de luisteraar. Nee, ambient ís er simpelweg. Het is muziek die vrij is en mag zijn, en wat mij betreft uitstekend werkt tijdens leren en lezen, of tijdens schrijven en slapen. Dit geldt ook voor Reflection. Het album biedt een meditatieve ruimte die we in 2017 waarschijnlijk nodig gaan hebben. Een mogelijkheid tot retraite die over een halfjaar wellicht zo zeldzaam is, dat we Brian Eno op onze blote knieën danken – zoals ik in moeilijke tijden al vaker heb gedaan de afgelopen jaren.

Tweet Share
Geschreven door
Wouter

Wouter schrijft over muziek, film en literatuur, en bouwt in zijn stukken graag aan een doolhof waarin de uitgang zijn mening blijkt....