MENU
Interview: Jerusalem In My Heart: “Emotie uit muziek halen is universeel” [Cross-culture]
14 februari 2016
2067 WOORDEN 5 MINUTEN

Op Muzify lees je veel over Amerikaanse en Engelse artiesten, Nederlandse indierockbands. Je ontdekt nieuwe popbandjes en leest over je favoriete rapper. Wat we nog misten? Muziek met een niet-Westerse achtergrond. Cross-culture willen we het noemen: een serie artikelen waarin we af en toe Arabische kunstenaars, interessante Aziatische muzikanten en broeierige Zuid-Amerikaanse artiesten uitlichten.


We openen de reeks met een interview met de Libanees Radwan Ghazi Moumneh. Hij is het brein achter het audio-visuele project Jerusalem In My Heart. Ook zit hij regelmatig in de studio met Arcade Fire en Godspeed You! Black Emperor, met wie hij een studio in het Canadese Montreal runt. Met Jerusalem In My Heart combineert Radwan electro en beats met Arabische zang en snaarinstrumenten. Muzify sprak Radwan Moumneh tijdens Le Guess Who? 2015 in Utrecht. Afgelopen jaar kwam zijn tweede album uit (eerder nam hij een samenwerking op met de band Suuns).  Op dinsdag 16 februari speelt Jerusalem In My Heart in het Muziekgebouw aan ’t IJ in Amsterdam.


 

JIMH3Ik begrijp dat je net bent aangekomen vanuit Skopje?

“Ja, dat klopt. We doen met dit album een tour van zes weken. Twee weken waren in Canada, en we hebben er net een Balkan-tour op zitten. Er zijn letterlijk geen vrije dagen; dus we speelden gisterenavond in Skopje (Macedonië) en waren al in Slovenië, Kroatië, Bulgarije, Griekenland. Deze shows gingen geweldig. Nu heb ik een klein beetje stress, omdat mijn computer vandaag niet geweldig meewerkt, dus dat gaan we straks fixen voor de show vanavond (Le Guess Who? festival in Utrecht, 20 november).

Gelukkig slaap ik nu enkele nachten op dezelfde plek. Vanavond een show met ons project Jerusalem In My Heart, morgen een samenwerking met Suuns, en zondag cureer ik nog een podium met buitenlandse acts voor LGW.

Ik ben benieuwd naar vanavond, afgelopen week was het publiek best wel stil, en leek iedereen wel erg op te gaan in de muziek, op ieders eigen manier, door te relateren met de muziek zonder dat ze echt de taal spreken.”

Merk je verschil in de reacties van mensen op je muziek, over de hele wereld gezien? Meegenomen dat sommig publiek Arabisch spreekt, en vaak ook niet.

“De teksten zijn niet zo letterlijk, dus het is geen groot probleem als mensen het niet verstaan. De bedoeling van het project is dat mensen een bepaalde emotie uit de muziek kunnen halen. In tegenstelling wat ik je enkele jaren terug zou hebben verteld, is de reactie eigenlijk universeel. Mensen komen naar me toe en vertellen wat zij uit de muziek halen. Betekenis of emotie halen uit muziek kan of je nu naar Spaans, Engels of Arabisch luistert. Ik vind het interessant om er door de jaren heen achter te komen dat op welke plek ik ook speel, mensen me vertellen dat ze het niet verstaan, maar me toch ook wel weer verstaan.”

Ik merk zelf dat ik ook vaak muziek luister zonder te weten wat de inhoudelijke betekenis van de teksten is, en er toch al gevoel uit haal, en eraan relateer.

“Dat is exact waar een groot deel van dit project om te doen is. De collectieve emotionele ervaring die we hebben met een publiek in een zaal.”

Je noemt het een project of een band, maar hoe zou je Jerusalem In My Heart het beste kunnen omschrijven?

“Ik zou het een performance project noemen, eerder dan een band. Soms zou je het zelfs een installatie kunnen noemen, afhankelijk van de ruimte waar we spelen. Ook zijn we een duo. Alles wat je hoort bij een performance ben ik, en alles wat je ziet, het cinema-aspect, is Charles-André Coderre. Hij gebruikt 4 16-mm filmprojectors, met allerlei loops. Het visuele aspect is iets waar we veel tijd aan besteden. En verder is het weer een installatie omdat het meerdere schermen, meerdere projectoren, meerdere beelden omvat. Al je sensoren worden gestimuleerd; omdat je naar verschillende dingen kijkt, en ook nog de constante muziek hebt, dat alles maakt het heel immersief/meeslepend.”

En je eigen setup?

“Op het podium gebruik ik een laptop, hardware sequencer, analoge synthesizer, Buzuq, en natuurlijk zing ik daarbij nog in het Arabisch. De buzuq is een instrument uit het Midden Oosten, uit de regio van Syrië en Libanon. Een soort Arabische luit; het heeft vier snaren, en is het instrument dat je veel hoort op de twee Jerusalem In My Heart-albums.”

Beïnvloeden de filmbeelden en de muziek elkaar?

“Ik denk er eigenlijk niet over na, niet direct I guess; ik gebruik geen soundtrack of filmelementen direct in mijn muziek. Maar nu je het zegt, ik ben enorm geïnteresseerd in films, Charles-André is een filmgek en cinematograaf, en we spreken heel veel over film. Als we in de tourbus zitten, luisteren we naar podcasts van interviews met filmmakers. Dus omdat het zo’n grote hobby is, heeft het wel degelijk invloeden, zonder dat we dat misschien doorhebben. Al je interesses, zeker degenen waar je veel mee bezig bent, beïnvloeden, direct danwel indirect, je creatieve output.

Andersom denk ik dat alle muzikale invloeden die ik door mijn leven heen heb opgedaan, onbewust invloed hebben op hoe ik naar dingen kijk, letterlijk en figuurlijk.”

Kun je enkele muzikale invloeden noemen die belangrijk zijn voor je?

“Als ik zeg invloeden, bedoel ik erg veel: ik ben opgegroeid met bepaalde muziek, ik luister muziek, werk in een studio en produceer albums. Als ik twee weken met een band werk en elke dag hun muziek hoor, dan moet dat wel invloed hebben op mijn eigen albums.

Naast het muziek maken, heb ik dus een studio, samen met enkele leden van Godspeed You! Black Emperor. De studio heet Hotel2Tango, in Montreal, Canada.”

Ik zag enkele weken terug GY!BE in Parijs!

“Die gasten zijn geweldig, niet? Zij doen eigenlijk ook best veel met loops en visuele aspecten.

Verder luister ik dus nog de muziek uit de jaren ’80 en ’90 waar ik mee opgroeide in Lebanon, Oman en Canada. Dan heb je het over bruiloft- en feestmuziek met waanzinnige Arabische gezangen – iets waarvan ik voel dat het invloed heeft op hoe ik zing – tot aan de punkmuziek die ik in Canada leerde kennen. De muziek waarmee ik opgroeide was vooral traditionele of instrumentele Arabische muziek. Ik luisterde veel naar Maqam muziek, improvisaties met Buzuq, Oud (spreek uit: oet, peervormig snaarinstrument) en viool. En ook luister ik veel naar elektronische en experimentele nieuwe muziek.”

Is het een trend dat Arabische muziek, of andere muzikanten uit Midden-Oosten meer in het Westen bekend aan het worden zijn?

“Ik denk dat vooral de manier waarop de muziek behandeld wordt in de Westerse media veranderd is. Artiesten zijn meer zichtbaar, ook door het gebruik van internet. Ook zie je dat afgelopen jaren veel platenmaatschappijen oude muziek uit Noord-Afrika, Azië of het Midden-Oosten aan het re-releasen zijn. Die reissues van het afgelopen decennium hebben de aandacht van het Amerikaanse en Europese publiek gegrepen voor muziek die anders niet echt een stem zou hebben in die gebieden.”

Zoals dat de grote Turkse folk-zangeres Selda voor het eerst in tijden weer optrad op LGW vorig jaar?

“Ja, precies! Bob (Bob van Heur, de programmeur van LGW, won afgelopen jaar voor nog een IJzeren Podiumdier tijdens Eurosonic Noordverslag, red.) is zo goed in het vinden van inhoudelijk relevante acts. Ik spreek hem over buitenlandse muziek en hij heeft zo’n goed hart voor de betekenisvolle projecten die er zijn, en weet echt de emotie te vangen. LGW zorgt ervoor dat het publiek in Nederland echt een breder oor krijgt, vanuit oprechte interesse.

Maar nog over de reissues, men moet  wel altijd oppassen met het exotisch maken van muziek en culturen. Het ene label doet dat beter dan het andere. Het is gevaarlijk om iets uit Afrika of Zuid-Oost Azië puur en alleen “hip” te maken omdat het uit die gebieden komt. Het moet wel ‘music for music’s sake’ blijven, mijns inziens. Het maakt niet uit waar het vandaan komt, als het, zoals we eerder bespraken, een universele betekenis of emotie kan raken.”

Kun je nog wat vertellen over het album, en de manier waarop je de nummers schrijft? Spelen de instrumenten een eerste rol, of is het conceptueler dan dat?

“In tegenstelling tot wat ik vaak van mede-muzikanten hoor in dit genre, begin ik juist vaak met de teksten. Behalve dan bij de instrumentale stukken die ik schrijf, wat bijvoorbeeld op een van de instrumenten gebeurt die ik eerder beschreef. Voor de andere nummers heb ik meestal een inhoudelijk thema of een belangrijk idee in mijn hoofd. Ik schrijf dan vanuit dat perspectief de teksten (Arabische teksten, hier in vertaling te vinden) en vervolgens de muziek en visuals die erbij komen kijken.

De ideeën achter mijn muziek zijn veelal een reflectie, een persoonlijke, op de tijd waarin we leven, een soort testament van het hier en nu, in de Arabische zin. Zoiets als wat vorige week gebeurde (de terroristische aanslagen tijdens een concert in Bataclan, Parijs, red.) zal me misschien niet letterlijk aanzetten tot een lied, maar het beïnvloedt mijn denken wel degelijk. Ik houd me zeker bezig met wat er gebeurt, hoe erop gereageerd wordt, en hoe het geportretteerd wordt in de media tegenover de huidige gebeurtenissen in bijvoorbeeld Libanon.”

Merk je dat mensen anders omgaan met Arabische zang, bijvoorbeeld in de reactie van publiek bij je shows?

“Wat ik heb gemerkt is dat mensen vaak nog vóórdat mijn concert begonnen is, naar me toe komen om te vragen waar ik over zing. En dat er vaak al een mening of vooroordeel klaarligt, bijvoorbeeld dat mijn muziek Arabische gebeden zouden zijn. Dat hoor ik echt de hele tijd.

Ik veroordeel dat niet, het maakt me weinig uit, maar het valt me op en dat is ook waar mijn muziek juist om gaat, om dat deel van de maatschappij te belichten. En daaruit voortvloeiend heb ik vaak goede gesprekken met mensen, over dat je bij Spaanstalige zangers niet per se wilt weten waar het over gaat, voordat je het hoort. Dat maak ik vooral in Noord-Amerika veel mee, waar men wat minder open-minded is. Ik vind het vooral belangrijk te laten merken dat je naar muziek, of hedendaagse kunst in het algemeen, kunt luisteren of kijken, zonder van tevoren jezelf te positioneren, al een mening te hebben. Die universele emotie of de boodschap die iemand uit kunst haalt is er altijd.”

Is dat misschien waar de naam Jerusalem In My Heart ook mee te maken heeft?

“Ja, min of meer wel! De naam komt van een bekend album van de zangeres Fairuz, en houdt in dat Jerusalem bijna niet meer een plek is waar je fysiek kan zijn, omdat het zo omstreden is, door alle meningen en vooroordelen waar we het zojuist over hadden. Het is dus een mooie plek die je wel in je hart kan voelen, net als de muziek. Dus op die manier, jazeker!”

De titels op je twee albums bevatten ook veel cijfers, midden in woorden, en omdat het Arabisch is, en ook nog mysterieus wordt door de cijfers, ben ik erg benieuwd naar het idee daarachter

“De cijfers staan voor Arabische klanken die geen symbool hebben in het Latijnse alfabet. Als je met een simpele telefoon sms’t in het Arabisch, dan is het gebruikelijk om bepaalde klanken te vertegenwoordigen door cijfers. (Arabic chat alphabet, red.) Zo lijkt de Arabische klank Heth, ح‎ bijvoorbeeld op een 7 en de ع‎ wordt een 3.

De naam van het eerste nummer op de nieuwe plaat, Al Affaq, Lau Mat, Lau Lau Lau Lau Lau Lau betekent De hypocriet, als hij overlijdt, als als als als als als, wat ook bijna de albumtitel (If He Dies, If If If If If If) is. Dat was een tekst die ik als graffiti op een muur in een verlaten gebouw in Beirut zag staan, toen ik beelden aan het opnemen was voor de visuals van JIMH. Ik ben nog minstens drie keer per jaar in Libanon voor familie.

Bovendien wordt mijn muziek gelukkig goed ontvangen in Beirut, waar een gerenommeerde scene is van artiesten die veel in het Midden-Oosten of in Istanbul optreden. Ik voel me behoorlijk blootgesteld daar, aangezien er zoveel goede muziek is én ook nog eens iedereen verstaat wat ik zing.”


Op dinsdag 16 februari speelt Jerusalem In My Heart in het Muziekgebouw aan t’ IJ in Amsterdam.

Tweet Share
Geschreven door
Nout
Nout

Nout rondde zijn studie Artificial Intelligence af en verruilde Nijmegen voor Amsterdam, alwaar hij een master volgt. Hij reist graag en luistert al 10 jaar naar folk, rock&roll, hiphop, pop. Hij maakte een...